Tag archief D-Day landingsstranden

D-Day en de slag om Normandië in 8 routes

 

D-day – en de slag om Normandië die daarop volgde – was het begin van het eind van de Tweede Wereldoorlog. Zo zien veel historici dat in ieder geval. Vanaf het moment dat de geallieerden in Normandië de overhand kregen, werden de Duitsers steeds verder teruggedreven. Maar dat ging hoegenaamd niet vanzelf, ook al was het voor iedereen – behalve voor Hitler – snel duidelijk dat de geallieerden veruit de beste kansen hadden.

Om een idee te krijgen van de schaal en het verloop van de slag, kun je de 8 routes volgen van ‘Normandie Terre-Liberté’. Of een paar. Of maar eentje natuurlijk: Le Vert Buisson ligt aan route 2, ongeveer halverwege tussen Grandcamp-Maisy en Saint-Lô. #justsayingKaartje van Normanidë met daarop 8 routes langs belangrijke plaatsen, in min of meer chronologishce volgorde.

 

1: Overlord – L’Assaut | Overlord – De Aanval
(72 km van Pegasus Bridge naar Bayeux)

‘Overlord’ was de codenaam van de geallieerden voor de lang op Normandië. De route gaat langs onder meer Sword, Juno en Gold Beach, de stranden waar de Engelsen en Canadezen aan land kwamen. Bayeux, het eindpunt van deze route, was de eerste Franse stad van enig formaat die na de landing op de kust werd bevrijd. Dat lukte de Britten zonder al te veel schade aan te richten. Hoe anders ging dat in onder meer Caen en Saint Lô…

2: D-Day – Le Choc | D-Day – De Schok
(130 km van Bayeux naar Carentan)
De gevechten op Omaha Beach en bij Pointe du Hoc waren uitzonderlijk zwaar en bloedig. De Amerikaanse soldaten die daar landden, stuitten op felle weerstand van de Duitsers en hadden grote moeite om verder te komen. Dat lukte uiteindelijk wel, maar de verliezen waren groot. Hoe groot, dat realiseer je je pas echt op de Amerikaanse begraafplaats bij Omaha Beach. En op de minder beroemde maar even indrukwekkende Duitse begraafplaats bij La Cambe. De route volgt eerst de kust waar de landingen plaatsvonden en gaat dan via het zwaar gebombardeerde Saint-Lô naar Carentan.

witte wegwijzer met de tekst: Normandie 1944 D-Day le Choc.

3: Objectif – Un Port | Doel – Een Haven
(95 km van Carentan naar Cherbourg)
Om de troepen te bevoorraden hadden de geallieerden een diepe haven nodig. Cherbourg was daarom een belangrijk doel voor de Amerikaanse troepen die op Utah Beach aan land kwamen. De operatie op het strand verliep volgens plan, maar de nacht ervoor was er van alles misgegaan met de dropping van parachutisten achter de linies. Een deel van de manschappen verdronk in het moerassige achterland. Anderen kwamen midden op het dorpsplein van Sainte-Mère-Église terecht. Daar waren ze een gemakkelijk doelwit voor Duitse soldaten. Toen de verschillende legeronderdelen elkaar min of meer gevonden hadden, trokken ze op naar Cherbourg.

4: L’Affrontement | De Confrontatie
(207 km Bénouville naar Caen)

De bedoeling was dat de Britten en Canadezen vanaf Sword, Juno en Gold Beach vlot naar het zuiden zouden trekken. Daar zouden ze dan diezelfde dag nog Caen, de bruggen over het Canal de Caen en het vliegveld bij Carpiquet innemen. Maar dat ging een stuk moeilijker dan voorzien. De Duitsers zagen het strategisch belang van de stad natuurlijk ook, dus die hielden lang stand. Het duurde uiteindelijk bijna twee maanden voor Caen ontzet was en de strijd kostte veel levens, van soldaten en burgers. Van de stad zelf was niet veel meer over.

5: Cobra – La Percée | Cobra – De Doorbraak
(174 km van Cherbourg naar Avranches via Coutances)

Oprukken vanuit Cherbourg naar het zuiden was nog niet zo eenvoudig. Dat lag ook aan het lastige terrein: kleine zompige velden met eromheen hoge dichte heggen en diep gelegen weggetjes. In de beruchte Battle of the Hedgerows werd om iedere meter terreinwinst gevochten. Toen de patstelling te lang begon te duren, forceerden de geallieerden een doorbraak met Operatie Cobra. Op 25 juli sloeg een zwaar bombardement – letterlijk – een gat in de Duitse linies en daardoorheen stroomde een overrompelende overmacht van geallieerde soldaten. Die konden toen min of meer in één rechte lijn door optrekken naar Avranches.

6: La Contre-Attaque | De Tegenaanval
(209 km van Avranches naar Alençon via Mortain)

Operatie Cobra had de Duitsers misschien verrast, de aanval maakte wel meteen duidelijk hoe groot de geallieerde overmacht was. Het Duitse bevel ter plaatse zag geen andere optie dan terugtrekken en hergroeperen, maar daarvan wilde Hitler niks weten. Hij gaf het bevel tot een tegenaanval die de Amerikanen van hun bevoorrading moest afsnijden. Bij Mortain vond de laatste grote aanval van de Duitsers in Normandië plaats. Na drie dagen van felle gevechten waren ze daar verslagen en trokken de Amerikanen verder.

7: L’Encerclement | De Omsingeling
(162 km van Alençon naar l’Aigle)
Omdat er veel pantserdivisies nodig waren voor de aanval bij Mortain, raakten de Duitse posities elders in Normandië behoorlijk verzwakt. Daardoor konden de Amerikanen met relatief gemak om de Duitse troepen heen aansluiting zoeken met de Britten en Canadezen in de buurt van Caen. De route van Alençon naar Aigle laat zien hoe de Duitsers via het zuiden werden ingesloten.

8: Le Dénouement | De Ontknoping
(128 km van
Caen naar l’Aigle)
In de Duitse gelederen was het inmiddels een chaotische bende. Uitgeputte en wanhopige mannen die alleen maar weg wilden, maar van Hitler zelf het bevel hadden gekregen om te vechten tot de laatste man. Uiteindelijk werd in de tweede helft van augustus het laatste restje verzet van de Duitse troepen gebroken, in de omgeving van Falaise en Chambois. Generaal Eisenhower was geschokt over wat hij na afloop op het slagveld aantrof, en omschreef het als ‘een scene uit Dante’s Inferno’.

Meer over de ravage in Saint Lô: Wat Saint-Lô overkwam in de nacht na D-Day
Meer over de parachutisten in Sainte-Mère-Église: Waarom hangt die parachute aan de kerk van Sainte-Mère-Église?

 

Gewapend met doedelzak en kilt op Sword Beach

 

Het is al sinds mensenheugenis aan tussen mij en Schotland. Mijn ouders namen van een reis een keer een speelgoed-Nessie mee die een muziekje kon maken. Dus ik kan al sinds mijn zevende meezingen met The Bonnie Banks of Loch Lomond. Ik hield lang voordat dieetgoeroes het tot superfood verklaarden al héél erg van havermout. En ik kan goed tegen harde regen en de klank van doedelzakken. Schotland en ik zijn eigenlijk gewoon voor elkaar gemaakt.

Geen mooie foto, wel een échte van de landing op Sword Beach. Met rechts op de voorgrond Bill Millin en zijn pipes.

Tegen die achtergrond is het wel te verklaren dat het verhaal van Piper Bill me zo aanspreekt, vind ik. Piper Bill Millin was die Schot die op D-Day in een kilt en met zijn doedelzak aan land ging op Sword Beach, terwijl de kogels om zijn oren floten. Om de andere jongens van zijn regiment moed in te spelen. Duitse krijgsgevangen verklaarden later dat ze niet op hem schoten omdat ze dachten hij knettergek was. Je kunt je er wel iets bij voorstellen.

Oorspronkelijk werden doedelzakken in het Schotse leger gebruikt om bevelen en berichten door te geven, op dezelfde manier als hoorns bij de cavalerie. Maar vanaf begin 19de eeuw was het gebruikelijk dat in de voorste linies een doedelzakspeler meeging, voor het moraal van de strijdende soldaten. En die doedelzakspeler zelf was slechts gewapend met een mes, een kilt en zijn instrument.

In de voorste linies zijn overlevingskansen sowieso gering, maar je maakt het er niet beter op als je praktisch ongewapend de aandacht gaat lopen trekken. Vooral in de Eerste Wereldoorlog, toen doedelzakspelers ook mee ‘over the top’ gingen met charges vanuit de loopgraven, hebben maar weinig van hen het overleefd.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog, nadat bij El Alamein in 1943 wéér veel doedelzakspelers waren omgekomen, werd besloten dat ze voortaan verder naar achteren in actie zouden komen. Maar daar wilde bevelhebber Lord Lovat tijdens de landing op Normandië in 1944 níks van weten. Er moest en zou een doedelzak mee, vooraan in de aanval. Toen Piper Bill protesteerde omdat het tegen de wens van het hogere bevel was, wuifde hij het bezwaar weg: ‘But that’s the English War Office. You and I are both Scottish, and that doesn’t apply.’ Bill was snel om. Dus daar ging hij, van de boot af het water in, achter bevelhebber Lovat aan. En hij begon te spelen.

Die niemand-maakt-mij-wat-houding – van Lord Lovat én van Piper Bill – vind ik geweldig. Ook al is het misschien niet de meest kansrijke manier om gevaarlijke situaties te overleven. Piper Bill en Lord Lovat hadden die dag geluk.