Tag archief normandië

De impressionisten in Normandië

 

Veel van de grote impressionisten waren dol op Normandië. Monet, Renoir, Degas bijvoorbeeld kwamen hier graag om zich te laten inspireren door de ruige natuur en het heldere licht. Wat waarschijnlijk ook hielp, was dat twee voorlopers en leermeesters van de impressionisten uit Normandië kwamen. Millet (geboren en getogen in Manche) was een eigenzinnig schilder en een groot voorbeeld voor Van Gogh. En Boudin (uit Calvados) was zelf ook nogal talentrijk, maar is nu vooral bekend als degene die Monet op het juiste spoor zette.

De liefde is geheel wederzijds trouwens. Normandië is ook dol op de impressionisten en dat kun je hier overal – vooral aan de kust – zien en ervaren. Maar ik heb wel zo mijn favoriete plekjes natuurlijk. 

1 – Niet te missen voor die-hard fans: Giverny

Het huis en de tuin van Monet in Giverny zijn hier een aardig eindje vandaan: halverwege op weg naar Parijs. Maar het is natuurlijk wel dé plek om het impressionisme een keer echt te beleven. Monet woonde er van 1883 tot zijn dood en raakte in zijn weelderige tuin geïnspireerd tot het maken van allerlei prachtigs. Zijn serie ‘De Waterlelies’, om maar eens wat te noemen, is spectaculair mooi – en groot! (En te zien in het Musée de l’Orangerie in Parijs…) Schuin tegenover het huis van Monet in Giverny ligt het Musée des Impressionnismes, waar naast werk van onder meer Bonnard en Caillebotte ook hedendaagse kunst met impressionistische roots te zien is. Als je er dan toch bent…

2 – Moderne ku(n)ststad: Le Havre

Impression, soleil levant (1872) van Monet, geschilderd in Le Havre

Het Le Havre dat Monet inspireerde bestaat niet meer. In de aanloop naar D-Day werd de oude stad volledig van de kaart geveegd; het centrum en havengebied moesten daarna volledig opnieuw worden opgebouwd. Architect Perret deed dat vervolgens zo goed – – geheel in de bouwstijl van de jaren ’50 – dat ‘zijn’ stad  tegenwoordig op de UNESCO-werelderfgoedlijst staat. Dat op zich is al reden om een keer te gaan kijken, vind ik. In het MuMa (Musee André Malraux) vind je veel impressionistische geschiedenis van Le Havre terug. Niet alleen werken van Monet, maar ook van onder anderen Degas, Renoir en Pissarro.

 

3 – Geboorteplaats van Boudin: Honfleur

In de hoogtijdagen van het impressionisme trok de halve wereld en zijn broer met zijn schildersezel naar Honfleur. Logisch: het is ook nu nog een van de mooiste plaatsjes van de Normandische kust. Niet geheel toevallig is Honfleur ook de plek waar een van de voorlopers van het impressionisme vandaan komt: Boudin, mentor en vriend van Monet. En dus is er in Honfleur een Musée Eugène Boudin – dat zeer de moeite waard is. Naast tekeningen en schilderijen van Boudin, is daar werk van onder meer Monet, Courbet en Dufy te zien.

4 – De stad van de honderd klokkentorens: Rouen

Monet was gefascineerd door de kathedraal van Rouen. Omdat het gebouw er altijd anders uitzag, afhankelijk van het weer en het moment van de dag. Bijna wit in de felle zomerzon, rood bij zonsondergang, lila op een heiige ochtend… En 11 van de 31 schilderijen die Monet maakte van de kathedraal hangen in het Musée des Beaux-Arts in Rouen. En dan zijn er natuurlijk nog -tig redenen om naar Rouen te gaan, maar daarover een andere keer.

5 – Schilderen in de natuur bij Etretat

De kliffen van Étretat waren een geliefd onderwerp van veel impressionisten. Naast Monet, kwamen Courbet en Jongkind er bijvoorbeeld graag. Voor Monet was de omgeving niet alleen inspirerend maar soms ook frustrerend… Het lukte hem niet al die beweging van wolken en water, en het steeds veranderende licht goed te vangen. Vond híj, althans. Etretat

6 – Speeltuin voor de rijke elite: Deauville en Trouville

Ook Deauville en Trouville deden het goed bij de impressionisten. Boudin kwam er vaak en maakte veel scenes van de chique – voornamelijk Parijse – badgasten op het strand. In de zomer van 1870 was zijn jonge vriend Monet er ook. Monet had nog geen naam gemaakt en zat krap bij kas. Hij hoopte in Trouville wat te kunnen verkopen aan al die rijke toeristen. In het werk dat Monet die zomer maakte zie je al iets van de impressionistische stijl waar hij beroemd om is geworden. Het is luchtiger en helderder dan daarvoor; de zon en de wind zijn bijna voelbaar. 

7 – Waar Millet het vak leerde: Cherbourg

Nog een belangrijke voorloper van het impressionisme – en van grote invloed op Van Gogh – was Millet. Hij werd geboren in het gehuchtje Gruchy, niet ver van Cherbourg, de stad waar hij zijn opleiding deed. In Cruchy kun je nog het geboortehuis van Millet bewonderen, al heb ik het tijdens mijn omzwervingen daar nog nooit open gezien. Na zijn vertrek naar Cherbourg (en later Le Havre en Parijs) kwam Millet er nooit meer terug, maar het platteland van noordelijk Manche is overal in zijn werk terug te vinden. In het Thomas Henry Museum in Cherbourg hangt de op-één-na-grootste collectie van zijn werk (na Musée d’Orsay in Parijs).

8 – het Barfleur van Signac

De vuurtoren van Gatteville die Signac zo mooi heeft vereeuwigd staat vlakbij Barfleur. Hij komt daar niet vandaan, maar hij heeft er aan het eind van zijn leven een tijdje doorgebracht om te schilderen. Wat hem in die omgeving aantrok – de ruige natuur en het heldere licht – is in al die jaren nauwelijks veranderd. Dus als je niet per sé van het impressionisme bent, maar wel van wandelen in de natuur: ga daar vooral heen!

Meer over mooie plekjes om te bezoeken: 7 plus 1 redenen om naar Chateau de Balleroy te gaan, Niet alle Kanaaleilanden zijn Brits, Barfleur en Beuvron, de mooiste dorpen van Normandië

D-Day en de slag om Normandië in 8 routes

 

D-day – en de slag om Normandië die daarop volgde – was het begin van het eind van de Tweede Wereldoorlog. Zo zien veel historici dat in ieder geval. Vanaf het moment dat de geallieerden in Normandië de overhand kregen, werden de Duitsers steeds verder teruggedreven. Maar dat ging hoegenaamd niet vanzelf, ook al was het voor iedereen – behalve voor Hitler – snel duidelijk dat de geallieerden veruit de beste kansen hadden.

Om een idee te krijgen van de schaal en het verloop van de slag, kun je de 8 routes volgen van ‘Normandie Terre-Liberté’. Of een paar. Of maar eentje natuurlijk: Le Vert Buisson ligt aan route 2, ongeveer halverwege tussen Grandcamp-Maisy en Saint-Lô. #justsayingKaartje van Normanidë met daarop 8 routes langs belangrijke plaatsen, in min of meer chronologishce volgorde.

 

1: Overlord – L’Assaut | Overlord – De Aanval
(72 km van Pegasus Bridge naar Bayeux)

‘Overlord’ was de codenaam van de geallieerden voor de lang op Normandië. De route gaat langs onder meer Sword, Juno en Gold Beach, de stranden waar de Engelsen en Canadezen aan land kwamen. Bayeux, het eindpunt van deze route, was de eerste Franse stad van enig formaat die na de landing op de kust werd bevrijd. Dat lukte de Britten zonder al te veel schade aan te richten. Hoe anders ging dat in onder meer Caen en Saint Lô…

2: D-Day – Le Choc | D-Day – De Schok
(130 km van Bayeux naar Carentan)
De gevechten op Omaha Beach en bij Pointe du Hoc waren uitzonderlijk zwaar en bloedig. De Amerikaanse soldaten die daar landden, stuitten op felle weerstand van de Duitsers en hadden grote moeite om verder te komen. Dat lukte uiteindelijk wel, maar de verliezen waren groot. Hoe groot, dat realiseer je je pas echt op de Amerikaanse begraafplaats bij Omaha Beach. En op de minder beroemde maar even indrukwekkende Duitse begraafplaats bij La Cambe. De route volgt eerst de kust waar de landingen plaatsvonden en gaat dan via het zwaar gebombardeerde Saint-Lô naar Carentan.

witte wegwijzer met de tekst: Normandie 1944 D-Day le Choc.

3: Objectif – Un Port | Doel – Een Haven
(95 km van Carentan naar Cherbourg)
Om de troepen te bevoorraden hadden de geallieerden een diepe haven nodig. Cherbourg was daarom een belangrijk doel voor de Amerikaanse troepen die op Utah Beach aan land kwamen. De operatie op het strand verliep volgens plan, maar de nacht ervoor was er van alles misgegaan met de dropping van parachutisten achter de linies. Een deel van de manschappen verdronk in het moerassige achterland. Anderen kwamen midden op het dorpsplein van Sainte-Mère-Église terecht. Daar waren ze een gemakkelijk doelwit voor Duitse soldaten. Toen de verschillende legeronderdelen elkaar min of meer gevonden hadden, trokken ze op naar Cherbourg.

4: L’Affrontement | De Confrontatie
(207 km Bénouville naar Caen)

De bedoeling was dat de Britten en Canadezen vanaf Sword, Juno en Gold Beach vlot naar het zuiden zouden trekken. Daar zouden ze dan diezelfde dag nog Caen, de bruggen over het Canal de Caen en het vliegveld bij Carpiquet innemen. Maar dat ging een stuk moeilijker dan voorzien. De Duitsers zagen het strategisch belang van de stad natuurlijk ook, dus die hielden lang stand. Het duurde uiteindelijk bijna twee maanden voor Caen ontzet was en de strijd kostte veel levens, van soldaten en burgers. Van de stad zelf was niet veel meer over.

5: Cobra – La Percée | Cobra – De Doorbraak
(174 km van Cherbourg naar Avranches via Coutances)

Oprukken vanuit Cherbourg naar het zuiden was nog niet zo eenvoudig. Dat lag ook aan het lastige terrein: kleine zompige velden met eromheen hoge dichte heggen en diep gelegen weggetjes. In de beruchte Battle of the Hedgerows werd om iedere meter terreinwinst gevochten. Toen de patstelling te lang begon te duren, forceerden de geallieerden een doorbraak met Operatie Cobra. Op 25 juli sloeg een zwaar bombardement – letterlijk – een gat in de Duitse linies en daardoorheen stroomde een overrompelende overmacht van geallieerde soldaten. Die konden toen min of meer in één rechte lijn door optrekken naar Avranches.

6: La Contre-Attaque | De Tegenaanval
(209 km van Avranches naar Alençon via Mortain)

Operatie Cobra had de Duitsers misschien verrast, de aanval maakte wel meteen duidelijk hoe groot de geallieerde overmacht was. Het Duitse bevel ter plaatse zag geen andere optie dan terugtrekken en hergroeperen, maar daarvan wilde Hitler niks weten. Hij gaf het bevel tot een tegenaanval die de Amerikanen van hun bevoorrading moest afsnijden. Bij Mortain vond de laatste grote aanval van de Duitsers in Normandië plaats. Na drie dagen van felle gevechten waren ze daar verslagen en trokken de Amerikanen verder.

7: L’Encerclement | De Omsingeling
(162 km van Alençon naar l’Aigle)
Omdat er veel pantserdivisies nodig waren voor de aanval bij Mortain, raakten de Duitse posities elders in Normandië behoorlijk verzwakt. Daardoor konden de Amerikanen met relatief gemak om de Duitse troepen heen aansluiting zoeken met de Britten en Canadezen in de buurt van Caen. De route van Alençon naar Aigle laat zien hoe de Duitsers via het zuiden werden ingesloten.

8: Le Dénouement | De Ontknoping
(128 km van
Caen naar l’Aigle)
In de Duitse gelederen was het inmiddels een chaotische bende. Uitgeputte en wanhopige mannen die alleen maar weg wilden, maar van Hitler zelf het bevel hadden gekregen om te vechten tot de laatste man. Uiteindelijk werd in de tweede helft van augustus het laatste restje verzet van de Duitse troepen gebroken, in de omgeving van Falaise en Chambois. Generaal Eisenhower was geschokt over wat hij na afloop op het slagveld aantrof, en omschreef het als ‘een scene uit Dante’s Inferno’.

Meer over de ravage in Saint Lô: Wat Saint-Lô overkwam in de nacht na D-Day
Meer over de parachutisten in Sainte-Mère-Église: Waarom hangt die parachute aan de kerk van Sainte-Mère-Église?